24 Φεβρουαρίου, 2011

Το "εν δυνάμει" του Είναι

Το "εν δυνάμει" του Είναι


Το παρακάτω κείμενο αποτελεί τον διάλογο μεταξύ εμού και ενός φίλου, πάνω στο βιβλίο του Martin Heidegger "Εισαγωγή στη Μεταφυσική".

- Τι είμαι αν όχι αυτό που φαίνεται; Αυτό που εν δυνάμει υπάρχει και δεν έχει φανερωθεί ακόμη; Αλλά σε ποιό βαθμό μπορεί ακόμα και αυτό, που ίσως θεωρηθεί ως η μέγιστη εκδήλωση του Είναι μου, να θεωρηθεί ως έσχατη; Που σταματάει το "εν δυνάμει" και εκδηλώνεται η ολότητα του Είναι;

- "Τι είμαι αν όχι αυτό που φαίνεται;". Σαν ερώτηση μου θυμίζει φαινομενισμό και naive realism. Το εν δυνάμει είναι πολύ ωραία λέξη γιατί δε σταματάει να υπάρχει. Δεν είσαι εκεί αλλά μπορείς να φτάσεις πέρα. Έχει μια υπόσχεση πάρα πολύ γλυκιά μέσα του.
Η επόμενη ερώτηση μου αρέσει ακόμα περισσότερο γιατί δείχνει ότι το Είναι είναι δυναμικό, δεν έχει μορφή και αλλάζει... άρα τα όριά του μπορούν να ξεμακραίνουν για πάντα. Αυτό για μένα είναι να είσαι άνθρωπος, γι' αυτό και μου αρέσει ο στίχος "swing on the spiral of our divinity and still be a human".

- Αυτό που φαίνεται είναι όντως κομμάτι του Είναι ή μήπως είναι μια παραμορφωμένη αντανάκλαση σε έναν πολύ μικρό, σπασμένο καθρέφτη; Μπορεί αυτό που φαίνεται να είναι αντικειμενικό; Για να φαίνεται σημαίνει πως κάποιος το "βλέπει". Αλλά οι πληροφορίες φιλτράρονται κάθε φορά διαφορετικά ανάλογα με τον παρατηρητή.

- Αυτό που φαίνεται ως κομμάτι του είναι σου έχει να κάνει με το φιλοσοφικό σου πρίσμα και υπόβαθρο, και δυστυχώς αυτό των άλλων. Γενικά αυτό το θέμα έχει να κάνει με το φιλοσοφικό πρίσμα του οποιουδήποτε. Άλλα τα ελέγχεις με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα, άλλα όχι.

- Εάν λοιπόν το φαίνεσθε είναι υποκειμενικό, μας είναι αδύνατο να κατανοήσουμε ποτέ αυτό που πραγματικά Είναι. Μπορούν να ενωθούν και να καθαρίσουν από την υποκειμενικότητα τα κομμάτια αυτά για να είμαστε σε θέση να νοήσουμε το Είναι γι' αυτό που πραγματικά είναι;

- Το αντικειμενικό το αρνούμαι γιατί δε σου δίνει καμία δύναμη στη ζωή σου. Όπως με εκνεύρισε μια φορά ο Σ. με τα λεγόμενά του: "Υπάρχεις γιατί εγώ επιβεβαιώνω την ύπαρξή σου". Είναι τρομακτικό σαν ιδέα και πάρα πολύ σωστό ειδικά όσον αφορά στην κοινωνία και τα δημιουργήματά της, αλλά πιο σιχαμερό θεωρώ το γεγονός ότι δε σου δίνεται με αυτό το πρίσμα, η δύναμη να αναγνωρίσεις τον εαυτό σου μόνος σου.
Όσον αφορά το υπόλοιπο της πρότασής σου, όχι. Δεν μπορεί κανένας, σε όποιο επίπεδο και αν έχει φτάσει, να νοήσει το Είναι του πραγματικά. Όπου και να είσαι, όποιος και να είσαι, ότι και να έχεις κάνει, έχεις νοθεύσει τόσο τις σκέψεις σου, που πραγματικά ό,τι και να πεις θα είσαι πάντα επηρεασμένος από κάτι, είτε λίγο είτε πολύ. Αυτά όσον αφορά στη φιλοσοφία πάντα.
Αν μιλήσουμε ρεαλιστικά (που και αυτό φιλοσοφικό πρίσμα είναι βέβαια) τότε όλοι ξέρουμε πάρα πολύ καλά τι κάνουμε εδώ... κι αν δεν ξέρουμε, θα μάθουμε πάρα πολύ γρήγορα (σκέψου νόμος της ζούγκλας και γενικότερα μια ζωή χωρίς την κοινωνία όπως την ξέρουμε). Αυτό είναι η δική μου άποψη βέβαια...

- Το ζήτημα περί της νοθείας των σκέψεών μας, με έχει απασχολήσει πάρα πολύ. Έχεις δίκιο ότι ποτέ (με ελάχιστες ίσως στιγμές) δεν είμαστε τελείως ανεπηρέαστοι. Πως θα μπορούσαμε άλλωστε από τη στιγμή που, από τη στιγμή της σύλληψής μας, επηρεαζόμαστε από τα πάντα! Από αυτή την οπτική όμως, δεν είμαστε τίποτε παραπάνω από ένα μείγμα εμπειριών/δράσεων κτλ κτλ που είναι επηρεασμένα από κάτι εξωτερικό από εμάς. Αυτό με τρομάζει περισσότερο από την πρόταση του Σ.

- Δεν πρέπει να σε τρομάζει! ΕΣΥ αποφασίζεις πως θα αντιδράσεις σε όλα αυτά τα ερεθίσματα. Βέβαια θα μου πεις "ναι αλλά ο λόγος για τον οποίο επιλέγω κάποια πράγματα από άλλα, βασίζεται σε προηγούμενες εμπειρίες". Εκεί είναι το μεγάλο θέμα.
Όπως είσαι μεγαλωμένος, έτσι ακριβώς δέχεσαι τον εαυτό σου και εκεί αρχίζει ο εγκέφαλός σου να κτίζει άμυνες για το cognitive dissonance. Γι' αυτό πρέπει να είμαστε πρώτα φίλοι με τον εαυτό μας, γιατί η ιδέα του ότι μόνο μέσω του πρίσματος και της θέλησης των άλλων υπάρχεις (και όχι τα εξωτερικά ερεθίσματα), είναι που είναι πιο επικίνδυνη.

- Τα πάντα Είναι. Γιατί αν δεν ήταν δε θα μπορούσαμε να μιλήσουμε επ' αυτών. Να τα εκδηλώσουμε στη γλώσσα μας.

- Όντως τα πάντα Είναι. Αν η νόησή σου δεν έχει όρια τότε είναι ένα πέπλο που μπορεί να καλύψει τα πάντα, δε θα τα γραπώσει αλλά θα τα αγκαλιάσει όλα, πριν διαλυθεί και γίνει ένα μαζί τους.
Μη μπερδεύεσαι με τη γλώσσα. Αν μιλάς για τη γλώσσα σαν όργανο, είναι ένα απλό εργαλείο. Αν μιλάς για τη γλώσσα ως τρόπο επικοινωνίας, τότε μιλάς για ένα κοινωνικό δημιούργημα. Κανένα κοινωνικό δημιούργημα και δει τόσο αμφιλεγόμενο δεν μπορεί.
Εάν ο άνθρωπος δεν είχε ανακαλύψει τη φωτιά, θα είχε κάνει κάτι άλλο και πιθανότατα θα είχε εξελιχθεί διαφορετικά. Αν ο άνθρωπος δεν είχε βρει τη γλώσσα, θα είχε βρει έναν άλλο τρόπο επικοινωνίας και θα είχε εξελιχθεί διαφορετικά.
Οι ξένες γλώσσες μου αρέσουν μόνο και μόνο γιατί πρέπει να τις ξέρεις όλες για να επικοινωνήσεις σαν άνθρωπος και χωρίς παρεξηγήσεις... Δυστυχώς αυτό είναι το δίκοπο μαχαίρι τους. Το ότι είναι τρόπος επικοινωνίας που μας χωρίζει όλους άμεσα και αμετάκλητα.

- Ναι μεν η γλώσσα είναι κοινωνικό δημιούργημα, αλλά πραγματικά πιστεύω πως έχει πολύ μεγάλη δύναμη. Δεν είναι κάτι που είμαι σε θέση να σου τεκμηριώσω όμως αυτή τη στιγμή. Παρόλα αυτά, υπάρχουν πράγματα που δεν γίνεται να ειπωθούν και να αντανακλούν ακριβώς τη σκέψη μας, ακριβώς διότι είναι ανθρώπινο εργαλείο, άρα και ατελές. Η εκδήλωση όμως αυτών των σκέψεων, εάν δεν πραγματοποιηθεί, τότε Είναι; Ή απλά χάνονται τη στιγμή της γέννησής τους; Βέβαια, πιστεύω πως η σκέψη, έχει και αυτή από μόνη της δύναμη ακόμη και αν δεν εκφραστεί.

- Εκεί μπαίνει και πάλι το υποσυνείδητο. Ακόμα και αν εσύ δεν έχεις σκεφτεί κάτι, ή δε το θυμάσαι ή πολλά, ο εγκέφαλός σου (όπως και το υποσυνείδητο), δουλεύει μόνος του και χτίζει.

- Το Μη-Είναι δεν μπορεί να εκδηλωθεί γιατί δεν υπάρχει τίποτε που να Είναι ώστε να αποκαλυφθεί μέσω της αντιπαράθεσής του με αυτό. Άρα το Είναι, είναι η εκδήλωση. Θα μπορούσε, εν δυνάμει, να Μην-Είναι. Και ως εκδήλωση, αντιλαμβανόμαστε το φαίνεσθε. Η εκδήλωση δε μπορεί να είναι ατελής, όντας κομμάτι του Είναι, παρά μόνο παραμορφωμένη όχι μόνο ως προς το μέσο μέσω του οποίου εκδηλώνεται, αλλά και λόγω των πολλαπλών ερμηνειών που επιδέχεται από τους πολυάριθμους παρατηρητές.
Συνεπώς αυτό που ερμηνεύεται, παρερμηνεύεται.

- Όσον αφορά το Μη-Είναι, με μπέρδεψες. Αναγνωρίζω τη διαφορά, και τη σημασία του κάτι και του μη-κάτι, αλλά τη μια λες ότι υπάρχει Είναι και την άλλη ότι δε μπορεί να εκδηλωθεί το Μη-Είναι επειδή δεν υπάρχει τίποτα που να Είναι. Το Είναι σου, είναι όντως το κομμάτι που φαίνεται από το εν δυνάμει. Για κάποιο περίεργο λόγο μου έρχονται στο μυαλό τα παγόβουνα... Χα! Η εκδήλωση μπορεί να είναι ατελής! Το Είναι σου είναι όλο το φαίνεσθε, όχι κομμάτι του. Και επειδή πολλοί θα μεταφράσουν με χίλιους-δυο τρόπους το φαίνεσθε, έτσι είναι και πάντα ατελής η εκδήλωση! Η παραμόρφωση, ευτυχώς ή δυστυχώς, αλλοιώνει πολλές φορές τελείως το φαίνεσθε, άρα την εκδήλωση, άρα η τελευταία δε μπορεί ποτέ να θεωρηθεί τέλεια.
Όταν ξέρεις ότι θα καταλήξεις να λες ότι κάτι παρερμηνεύεται, δεν μπορείς να πεις ότι ερμηνεύτηκε ποτέ... Κάποιοι θα συμφωνήσουν, κάποιοι θα προσπαθήσουν να σε καταλάβουν, κάποιοι απλά θα σε πιστέψουν γιατί δε θα μπουν στη διαδικασία να προσπαθήσουν να σε καταλάβουν, κάποιοι θα σε ακολουθήσουν για να δουν που θα φτάσεις, κάποιοι αυτό, κάποιοι εκείνο, και κάποιοι θα απομακρυνθούν τάχιστα γιατί έχουν τελείως διαφορετική άποψη και γιατί το cognitive dissonance που μπορεί να σκάσει στα μούτρα τους δε τους επιτρέπει καν να δουν (ούτε καν να προσπαθήσουν να κατανοήσουν) αυτό που φαίνεται (φαίνεσθε).

- Για το Μη-Είναι, εννοώ πως ακόμα και αν λέμε πως υπάρχει, δεν είναι κάτι που μπορούμε να συλλάβουμε. Ακόμα και η ανυπαρξία, η απουσία από κάτι, γίνεται αντιληπτή λόγω της αντιπαράθεσής της με τη γνώση/εμπειρία που έχουμε για την ύπαρξη/παρουσία του. Όμως εφόσον όλα Είναι (ακόμα και το κενό γιατί Είναι η μη-ύπαρξη κατηλλημένου χώρου), τότε δεν έχουμε ιδέα τι είναι το Μη-Είναι γιατί δεν έχουμε το απόλυτο Είναι έτσι ώστε από τη σύγκριση των δύο να βιώσουμε τη διαφορά.

- Όλες οι θεωρίες που έχουν να κάνουν μέχρι τώρα με την ύπαρξη και τη μη-ύπαρξη είναι ειρωνικά, μόνο θεωρητικές. Κανείς δεν έχει δει την μη-ύπαρξη αφού ακόμα και αυτός που πεθαίνει δε μπορεί να μας δώσει report για το τι υπάρχει μετά το θάνατο, που προσωπικά θεωρώ το πιο απτό και ακατέργαστο Μη-Είναι ever.
Βάλε στο παιχνίδι του Είναι και του Μη-Είναι, τις αποφάσεις που παίρνεις για τη ζωή και τις ακολουθείς, και αυτές που αποφασίζεις να μην ακολουθήσεις αντίστοιχα - οι πρώτες σε κάνουν αυτό που Είσαι, οι άλλες είναι αυτές που θα μπορούσες να πάρεις, αλλά δεν, άρα δεν Είσαι. Μη μπερδέψεις τις αποφάσεις από τις οποίες επιλέγεις να απέχεις με το εν δυνάμει... Το εν δυνάμει άλλαξε μόλις πήρες την απόφαση να κάνεις κάτι ώστε να Είσαι ή να μην το κάνεις και να Μην-Είσαι.

- Η τελευταία σου σκέψη είναι άψογη. Άρα το Μη-Είναι, στην ουσία καθορίζεται τη στιγμή λήψης μιας απόφασης και άρα αυτό είναι το μέτρο σύγκρισης που έψαχνα παραπάνω! Γιατί εφόσον πλέον έχει περάσει την οριακή γραμμή, και δε μπορεί ν' αλλάξει, δεν υφίσταται καν εν δυνάμει. Το Μη-Είναι, είναι η απουσία του εν δυνάμει; Η απουσία δυνατότητας αλλαγής, μετά από τη λήψη μιας απόφασης, όπου αυτό που θα μπορούσε να Είναι, πλέον δεν έχει τρόπο να συμβεί;

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Νεότερες Αναρτήσεις Επόμενη σελίδα