20 Μαΐου, 2011

Μεταφιλοσοφία


Η αντίληψη της πραγματικότητας

Μεταφιλοσοφία
Για να μιλήσουμε απλά, χωρίς περίπλοκους φιλοσοφικούς όρους, στην ζωή υπάρχουν εύκολα πράγματα (δραστηριότητες) και δύσκολα πράγματα. Συνήθως κάθε τι φυσικό, όπως το να υπάρχουμε, να ανασαίνουμε, να περπατάμε, να κάνουμε διάφορα πράγματα, να σκεφτόμαστε, να φανταζόμαστε, κλπ., ανήκουν στις εύκολες δραστηριότητες (σε κανονικές συνθήκες βέβαια). Τις περισσότερες φορές τα δύσκολα προέρχονται από την αναγκαστική συμβίωση με άλλους σε μία κοινωνία που βρίσκεται σε διαμάχη και σύγχυση. Είναι εύκολο να αγναντέψουμε ένα τοπίο, να παρατηρήσουμε διάφορα αντικείμενα, αλλά είναι δύσκολο να επιβιώσουμε σε μία εχθρική κοινωνία που ζητάει πάρα πολλά και δίνει ψίχουλα.

Το να αντιληφθούμε την πραγματικότητα, την απώτερη, βαθύτερη πραγματικότητα, πίσω από τα φαινόμενα, είναι στην πραγματικότητα μία τελείως απλή, φυσική, διαδικασία. Οι άνθρωποι όμως έχουν επινοήσει περίπλοκες θεωρίες για να ερμηνεύσουν τα πιο απλά πράγματα του κόσμου. Αν θελήσετε να ερμηνεύσετε τον κόσμο μέσα από κάποια γνωστή θρησκεία ή φιλοσοφία, στο τέλος θα βρεθείτε σε αδιέξοδο. Η απόδειξη: δείξτε μας έναν οπαδό οποιασδήποτε θρησκείας, που έφτασε σε αυτό που η θρησκεία του ορίζει σαν λύτρωση, σωτηρία, τελείωση, κλπ. Απεναντίας, το να αντιληφθείτε μόνοι σας την πραγματικότητα, να φτάσετε σε αυτό που οι θρησκείες και οι φιλοσοφίες ονομάζουν το απόλυτο, η πραγματικότητα, ο Θεός, είναι τελείως απλό.

Στην πραγματικότητα όλοι οι μεγάλοι διδάσκαλοι και φιλόσοφοι απλά παρεκίνησαν τους άλλους να ανακαλύψουν την Αλήθεια μόνοι τους, με δικά τους μέσα, με δικό τους τρόπο, απλά, ήσυχα κι ολοκληρωτικά. Η ίδια αποκάλυψη έγινε ξανά και ξανά (σε διαφορετικές συνθήκες βέβαια) από τον Βούδα και τον Σανκάρα, τον Λάο-Τσε, τον Πλάτωνα και τον Ιησού από την Ναζαρέτ... και την ίδια αποκάλυψη κάνουμε ξανά εδώ. Δεν λέμε κάτι καινούργιο, λέμε κάτι που έχει ξαναειπωθεί... αλλά το λέμε με διαφορετικό τρόπο, μέσα στις παρούσες συνθήκες...

Το πρώτο βήμα λοιπόν: Ξεχάστε όλες τις θεωρίες. Ανακαλύψτε μόνοι σας την Πραγματικότητα, απλά, φυσικά, όπως ανασαίνετε, όπως σηκώνεστε και περπατάτε ή όπως κάθεστε ήσυχα και ηρεμείτε, όπως φαντάζεστε μία εικόνα ή φέρνετε στην μνήμη μία ήδη κατακτημένη γνώση... Πόσο απλά; Πως; Θα το δούμε στην συνέχεια...

Η συνείδηση σαν πραγματικότητα

Το πιο κοντινό, το πιο προσιτό σε μας, στην ύπαρξή μας (η ίδια η ουσία της υπαρξής μας στην πραγματικότητα), είναι η Συνείδηση. Έχουμε συνείδηση ότι υπάρχουμε, έχουμε συνείδηση ότι υπάρχουμε μέσα σε ένα "χώρο" κι αντιδρούμε μέσα σε αυτόν τον χώρο. Έχουμε συνείδηση ότι είμαστε κάτι συγκεκριμένο (με κάποιες ιδιότητες) σε αυτό τον "χώρο" και σε αυτή την "ύπαρξη". Συνείδηση λοιπόν, αντίληψη και εγώ (με συγκεκριμένες ιδιότητες) υπάρχουν πρώτα από όλα, όλα τα άλλα ακολουθούν. Ο προβληματισμός για το τι είναι ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ, τι σχέση έχει με το επιφαινόμενο της ύπαρξης, την ύλη, κλπ., είναι μετασκέψη, ακολουθεί. Αν θέλουμε λοιπόν να αντιληφθούμε την πραγματικότητα, την πραγματική μας ύπαρξη, την πραγματική μας ουσία, αυτό που είμαστε πραγματικά, θα πρέπει να το κάνουμε μέσω της συνείδησης, βιώνοντας άμεσα την ύπαρξη κι όχι μέσω της μετασκέψης. Πως μπορεί να γίνει αυτό;

Η συνείδηση είδαμε ότι είναι συνείδηση, αντίληψη, εγώ. Στην πραγματικότητα αυτά τα τρία είναι ένα. Τα όντα όμως σε αυτόν τον χωρόχρονο τα αντιλαμβάνονται είτε σαν τρεις ταυτόχρονες λειτουργίες, είτε σαν διαδοχικές διαδικασίες. Η συνείδηση σαν Είναι, είναι ένας απέραντος ωκεανός ύπαρξης. Η αντίληψη μπορεί να αγκαλιάζει το σύνολο της ύπαρξης κι είναι τότε καθαρή αντίληψη ή να περιορίζεται σε κάτι ιδιαίτερο και γίνεται εγώ. Το εγώ δεν είναι παρά μία μικρή προβολή του Είναι στην επιφάνεια, στις ιδιότητες. Η συνείδηση πρέπει να στραφεί προς το Είναι, πέραν ακόμα και της αντίληψης, για να συλλάβει την πραγματικότητά της. Η αντίληψη είναι μία φυσική ικανότητα. Το περιεχόμενο της αντίληψης (το εγώ) είναι ένα σύνολο από ιδιαίτερες αντιλήψεις, που μας απορροφούν σε μία ιδιαίτερη ζωή. Απορρίπτοντας όλες τις ιδιαίτερες αντιλήψεις, απορρίπτοντας την ίδια την αντίληψη νοιώθουμε το βάθος, το Είναι, άπειρο, αιώνιο, χωρίς καμία ιδιότητα, το απόλυτο.

Ένας από τους μεγαλύτερους ψυχολόγους του περασμένου αιώνα, ο Καρλ Γιουνγκ, θεωρούσε ότι η πραγματική ουσία είναι ένα παγκόσμιο ασυνείδητο, ένας ωκεανός σσυνείδητης ύπαρξης κι ότι το εγώ δεν είναι παρά μία επιφανειακή προβολή, ένα σύμπλεγμα από ορισμένες αντιλήψεις και συμπεριφορές. Η ουσία είναι το βάθος κι όχι το εγώ. Με αυτή την έννοια, το παγκόσμιο ασυνείδητο είναι μία ύπαρξη πέρα από το περιορισμένο ον. Το παγκόσμιο περιέχει το εγώ κι όχι το αντίθετο. Για τον Γιουνγκ, το ασυνείδητο δεν είναι μέρος του εγώ, όπως θεωρούσαν οι άλλοι σύγχρονοι ψυχολόγοι. Ο Γιουνγκ είχε κάνει μία πλήρη αντιστροφή στις ψυχολογικές αντιλήψεις του περασμένου αιώνα. Το ότι τον κατηγόρησαν για μυστικιστή ήταν μάλλον τιμή κι όχι μομφή.

Όπως και να έχει, από την συσχέτιση συνείδηση-εγώ προκύπτουν κάποιες σχέσεις, προσδιορίζεται μία θέση και σκιαγραφείται κάποιος προορισμός. Για να βρούμε την ουσία της ύπαρξης, να βιώσουμε την ουσία της ύπαρξης, πρέπει να στραφούμε στο βάθος κι όχι στις επιφανειακές λειτουργίες και δραστηριότητες. Αυτή η διαδικασία (που στην πραγματικότητα είναι το τέλος των διαδικασιών, στα πλαίσια της συνείδησης), τελείως απλή, τελείως φυσική, χωρίς προσπάθεια, είναι ο Δρόμος της Ζωής. Στις θρησκείες είναι η Μυστική Οδός, ο Διαλογισμός, η Πνευματική Άσκηση, κλπ. Η βίωση του βάθους του Είναι, της ύπαρξης, δεν είναι διαδικασία, όπως είπαμε, αλλά το τέλος των διαδικασιών της εξωτερικής αντίληψης, των εσωτερικών διαδικασιών του εγώ, της ίδιας της αντίληψης σαν παγκόσμιας ύπαρξης, η εγκατάλειψη όλων των διαδικασιών για να αναδυθεί το άπειρο Είναι. Θα δούμε πως γίνεται αυτό.

Η πύλη της Ζωής

Το βάθος της συνείδησης είναι ένα και μοναδικό. Από αυτό το ένα βάθος προβάλλει η αντίληψη, το εγώ (το κάθε εγώ) σαν ένα σύμπλεγμα αντιλήψεων και συμπεριφορών μέσα στους διαφόρους χωροχρόνους...

Η συνείδηση (η παρούσα συνείδησή μας) είναι η πύλη της Ζωής και της Απώλειας. Όταν η συνείδηση απορροφιέται σε επιφανειακές δραστηριότητες οδηγεί σε μία εξωτερική ζωή και τελικά χάνεται στον "χώρο της φαντασίας"...

Όταν όλες αυτές οι δραστηριότητες απορρίπτονται, αναδύεται το άπειρο βάθος του Είναι. Για να γίνει αυτό, δεν χρειάζεται να κάνουμε κάτι. Όσο προσπαθούμε να κάνουμε κάτι τόσο μπλεκόμαστε στο δίχτυ της δραστηριότητας και βυθιζόμαστε στο χώρο της φαντασίας. Πρέπει να απορρίψουμε όλες αυτές τις προσπάθειες και να αφεθούμε σε αυτό που είμαστε πραγματικά. Όταν εγκαταλειφθούμε ολοκληρωτικά θα αναδυθούμε στο Είναι (τότε δεν θα υπάρχει ούτε βάθος, ουτε επιφάνεια, ούτε τίποτα... Μία πραγματικότητα όλα... Από εδώ αρχίζει η εσωτερική πορεία, στις εσωτερικές καταστάσεις/κόσμους... Και πέραν αυτών, η Αχανής Θεότητα).

Πέρα από την δραστηριότητα

Η συνείδηση (η παρούσα συνείδηση) είναι συνεχώς σε δραστηριότητα. Είτε απορροφηθούμε σε αυτή την δραστηριότητα, είτε προσπαθούμε να την ελέγξουμε, είμαστε στην ίδια κατάσταση της δραστηριότητας. Δεν είναι αυτός ο τρόπος. Πρέπει να ατενίσουμε ήρεμα τις δραστηριότητες και να τις αφήσουμε να εξελιχθούν χωρίς να απορροφιόμαστε κάπου. Μετά από κάποιο απροσδιόριστο διάστημα, όλα αυτά παύουν να έχουν σημασία. Τότε είναι η στιγμή να εγκαταλειφθούν. Η Πρώτη Έξοδος από το φανταστικό γίνεται στην καθαρή αντίληψη που αγγαλιάζει όλη την ύπαρξη. Είναι το Παγκόσμιο Πνεύμα. Αλλά αυτό δεν είναι η τελική πραγματικότητα. Κι αυτό θα πρέπει να εγκαταλειφθεί για να αναδυθούμε στο καθεαυτό Είναι.

Τα επίπεδα της συνειδητότητας

Τυπολογικά υπάρχουν δεκατρία επίπεδα συνειδητότητας:

  • Η συνείδηση σαν Συνείδηση, σαν Είναι
  • Τρία επίπεδα της Παγκόσμιας Αντίληψης
  • Τρία επίπεδα του Εγώ, της εξωτερικής σκέψης
  • Τρία επίπεδα της αισθητηριακής δραστηριότητας
  • Tρία επίπεδα της σωματικής δραστηριότητας

Η διαλογιστική πρακτική ασχολείται με τα ανώτερα επίπεδα της σκέψης, της παγκόσμιας αντίληψης και του καθεαυτού Είναι.

Η υπέρτατη σοφία

Είμαστε αυτό που είμαστε για πάντα. Δεν χρειάζεται να γίνουμε κάτι. Αυτές οι αντιλήψεις (το να νομίζουμε ότι πρέπει να γίνουμε κάτι) είναι ανοησίες της σκέψης. Όταν εξαντληθούν όλες οι μάταιες δραστηριότητες του νου, αποκαλύπτεται αυτό που είμαστε πραγματικά. Δεν χρειάζεται να κάνουμε κάτι. Απλά πρέπει να εγκαταλειφθούμε σε αυτό που είμαστε πραγματικά απορρίπτοντας την δραστηριότητα της σκέψης. Έτσι απλά, να χαλαρώσουμε, να εγκαταλειφθούμε, για να αναδυθούμε στο άπειρο, στο αιώνιο. Οι λανθασμένες αντιλήψεις μας ωθούν σε δραστηριότητα και νοιώθουμε αγωνία να γίνουμε κάτι. Έτσι παραμένουμε στον κύκλο της δραστηριότητας και δεν μπορούμε να "νοήσουμε" αυτό που είμαστε πραγματικά. Τελικά μας φαίνεται εξαιρετικά δύσκολο να μην κάνουμε τίποτα. Να καθίσουμε ήσυχα, έτσι απλά, να μην κάνουμε τίποτα. Αυτή είναι η υπέρτατη σοφία. Κι ενώ είναι τόσο απλό, τόσο εύκολο και τόσο αναπαυτικό και πλήρες, δεν μπορούμε να το κάνουμε. Ο Διαλογισμός δεν είναι δραστηριότητα, είναι να μην κάνουμε τίποτα, το τέλος της δραστηριότητας.

Το άπειρο βάθος του Είναι

Η ύπαρξη (το πιο ουσιαστικό μέρος της ύπαρξης) είναι η συνείδηση. Έχουμε συνείδηση ότι υπάρχουμε. Προβληματιζόμαστε κι αναζητάμε απαντήσεις για την φύση της ύπαρξης, τα όριά της. Ο μόνος σωστός τρόπος για να βρούμε απαντήσεις είναι να βιώσουμε την ύπαρξη κι όχι μέσα από διδασκαλίες, θεωρίες, σκέψεις (όλα αυτά είναι μετα-ερμηνείες). Βιώνουμε την ύπαρξη όταν απορρίπτουμε τις δευτερεύουσες δραστηριότητες της συνείδησης. Τότε μόνο μπορούμε να έχουμε καθαρή αντίληψη και μπορούμε να νοιώσουμε το άπειρο βάθος του Είναι.

Τον περασμένο αιώνα, οι υπαρξιστές φιλόσοφοι ξεκινώντας από την παρούσα συνείδηση (για τον Χάιντεγκερ: Da-Sein, "εδώ είναι", "εδώ συνείδηση"), απορρίπτοντας όλες τις επιφανειακές εκδηλώσεις της ύπαρξης έφτασαν στην βίωση της συνείδησης, του καθαρού Είναι (για τον Xάιντεγκερ: Sein ή Sein διαγραμμένο, Είναι και Μη-Είναι).

Το Είναι (ή Μη-Είναι) των υπαρξιστών, για πολλούς είναι ο Θεός ή η ύστατη πραγματικότητα (που μπορούμε να την δούμε και αρνητικά σαν "μηδέν").
(Πάντως η ερμηνεία του Χάιντεγκερ είναι διφορούμενη. Το Είναι μπορεί να είναι το Πλήρες Είναι ή το Μη-Είναι, σαν το χωρίς ιδιότητες. Η δυσκολία δεν οφείλεται στο Είναι αλλά στην δική μας αδυναμία να αντιληφθούμε, είναι δηλαδή ερμηνευτικό το πρόβλημα).

Είναι και Ύπαρξη

Η συνείδηση είναι για πάντα αυτό που Είναι. Δεν αλλοιώνεται, δεν αυξάνεται, δεν μειώνεται. Δεν υπάρχει παρά μία συγκέντρωση σε μία δραστηριότητα, σε ένα σύνολο από αντιλήψεις και συμπεριφορές που μας "βάζει" σε ένα κύκλο ζωής μέσα στα σύμπαντα, αόρατα και ορατά. Όλα αυτά όμως συμβαίνουν σε ένα φαντασιακό χώρο (που μόνο από την ατελή συνείδηση θεωρείται πραγματικότητα). Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ούτε πτώση, ούτε λύτρωση, ούτε τίποτα. Όλα συμβαίνουν στον φαντασιακό χώρο και οι δραστηριότητες όλες και οι διαλογιστικές πρακτικές συμβαίνουν στον φαντασιακό χώρο. Το μόνο που υφίσταται είναι η συνειδητοποίηση ότι όλα αυτά είναι ψεύτικα. Διαλογισμός είναι το σταμάτημα όλης αυτής της μάταιης δραστηριότητας.

Η διατύπωση μίας απορίας, μίας ερώτησης, προϋποθέτει ήδη μία κοσμοαντίληψη, ένα λογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αρθρώνεται ο λόγος, η ερώτηση. Πολλές φορές, οι απορίες που διατυπώνονται από τον άνθρωπο είναι λανθασμένες, οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα και θεμελιώνουν την ζωή και την δράση σε όχι στέρεες βάσεις. Γιατί όμως διατυπώνονται απορίες με λάθος τρόπο; Επειδή το κοσμοθεωρητικό πλαίσιο είναι εσφαλμένο, ο λόγος είναι αδύναμος και η λογική συνέπεια είναι όχι πραγματική αλλά τυπολογική.
Απορία, ερώτηση που κάνουν οι άνθρωποι χιλιάδες χρόνια: Υπάρχει Θεός; Τι είναι Θεός; Πως τον γνωρίζουμε; Πως τον προσεγγίζουμε; Με αφετηρία αυτή την απορία έχουν δημιουργηθεί θρησκείες, συστήματα, φιλοσοφίες κι έχουν γραφτεί εκατοντάδες χιλιάδες τόμοι. Κι όμως είναι μία λανθασμένη ερώτηση που ξεκινά από μία λανθασμένη αντίληψη, τοποθέτηση. Έτσι όλα είναι στον αέρα, ιστορία, θρησκείες, φιλοσοφίες, δραστηριότητες, είναι όλα διανοητικά σκουπίδια. Γιατί; Ιδού γιατί: Ξεκινάμε από την λανθασμένη αντίληψη ότι ο Θεός είναι κάτι, κάτι έξω από εμάς, ένα αντικείμενο που μπορούμε να γνωρίσουμε, ίσως με την διαίσθηση, τις διανοητικές ενέργειες ή ενδεχομένως με την αίσθηση. Αλλά όμως ο Θεός δεν είναι κάτι. Ο Θεός είναι το Είναι, η πηγή του Είναι. Εμείς οι ίδιοι (σαν συνείδηση, συνείδηση της ύπαρξης του "Είναι") ανήκουμε στο Είναι. Για να προσεγγίσουμε λοιπόν το Είναι πρέπει να το κάνουμε μέσα από την βίωση του Είναι κι όχι θεωρώντας το Είναι απέναντί μας, ένα αντικείμενο. Η θεώρηση του Θεού σαν κάτι εξω από εμάς, από το Είναι μας, από το Είναι, είναι η χειρότερη ειδωλολατρεία.

Για να προσεγγίσουμε το Είναι πρέπει να το κάνουμε λοιπόν μέσω του Είναι που είμαστε. Το Είναι, η συνείδηση του Είναι, η συνείδηση, πρέπει να καθαρισθεί από όλες τις διανοητικές παρερμηνείες, από όλες τις διανοητικές δραστηριότητες, για να αποκαλυφθεί το Είναι. Μία τέτοια τοποθέτηση που θεωρεί το Είναι σαν το υπερσύνολο του "όποιου είναι" είμαστε και το προσεγγίζουμε μέσα από την βίωση του Είναι, είναι τελείως διαφορετική από την άλλη αντίληψη, από την αντίληψη που θεωρεί ότι το Είναι είναι έξω από εμάς κι οδηγεί σε άλλα συμπεράσματα και θεμελιώνει την ζωή και την δραστηριότητα σε άλλες βάσεις. Μας κατευθύνει στην βίωση του Είναι, της Ύπαρξης, σε μία εσωτερική αντίληψη κι όχι σε μία εξωτερική δραστηριότητα. Θέτει εξαρχής την σχέση μας με το Είναι, τον προορισμό μας, την ολοκλήρωσή μας.

Περισσότερο λοιπόν χρήσιμο από το να διατυπώνουμε απορίες και να δίνουμε απαντήσεις πάνω στις οποίες θεμελιώνουμε την Ύπαρξή μας, είναι να δούμε από ποιά θεωρητική βάση ξεκινάμε. Η αντίληψη που συνδέει το Είναι μας με το Είναι και μας κατευθύνει στην εσωτερική ζωή είναι σαφώς πιο ισχυρή λογικά. Ενώ η αντίληψη που ξεκινά από μία μικρή, αδύναμη, αμαθή, συνείδηση που τα αντιλαμβάνεται όλα έξω από τον εαυτό της είναι ανώριμη κι ανήκει σε παρωχημένες εποχές. Δυστυχώς όμως η ανθρωπότητα αντιλαμβάνεται την Ύπαρξη εντελώς επιπόλαια.

Η θρησκευτική αντίληψη

Η συνείδηση (η οποιαδήποτε συνείδηση), από την στιγμή που "υπάρχει" (που έχει αντίληψη ότι "υπάρχει"), σχηματίζει αυτόματα μία αντίληψη του "περιβάλλοντος" (σαν μία ολική κι "ακαριαία" εικόνα) εντός του οποίου αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει και λειτουργεί και δραστηριοποιείται. Αυτή η αντίληψη του περιβάλλοντος κόσμου (που μπορεί να συμπεριλαμβάνει διάφορα στοιχεία) είναι πάντα το σύστημα αναφοράς για την ύπαρξή μας και την δράση μας.

Είναι λογικό ότι μία ατελής συνείδηση δεν μπορεί να σχηματίσει πλήρη αντίληψη της πραγματικότητας. Έτσι συχνά η εικόνα, που πρέπει να είναι "πλήρης" για να μπορούμε να υπάρξουμε και να λειτουργήσουμε, συμπληρώνεται με ανακριβή ή φανταστικά στοιχεία. Αυτό όμως μπορεί από μεταφυσική και λογική άποψη να είναι απατηλό, αλλά για την καθημερινή ζωή δεν έχει και τόση σημασία. Όταν αποδίδουμε τον κεραυνό στον αστραπαίο, βρονταίο, κεραύνιο Δία (κι όχι σε μία ατμοσφαιρική, ηλεκτρική εκένωση) διαπράτουμε ίσως ένα μεταφυσικό, λογικό, επιστημονικό σφάλμα, αλλά για την καθημερινή ζωή και τον ρόλο της βροχής στην ζωή μας αυτό έχει ελάχιστη σημασία. Ακόμη κι όταν χρησιμοποιούμε ανακριβή ή φανταστικά στοιχεία για να αποδώσουμε ηθικό κύρος σε κάποιες αντιλήψεις - από την στιγμή που αυτές οι αντιλήψεις είναι σε κάποια λογικά και ηθικά πλαίσια - ελάχιστη σημασία έχει. Τι σημασία έχει αν τις πλάκες του Μωυσή τις υπαγόρευσε Κάποιος, Κάτι ή αν τις εμπνεύστηκε αυτός με βάση προηγούμενα στοιχεία ή αν είναι δημιούργημα κάποιου ιερατείου;

Εικόνα πλήρη του κόσμου δεν μπορούμε να έχουμε. Χιλιετηρίδες πορευτήκαμε έτσι. Και η σημερινή επιστημονική σκέψη δεν μπορεί να έχει μία πλήρη ενοποιημένη θεωρία για το σύμπαν (και ότι, ενδεχομένως, υπάρχει πέρα από το σύμπαν). Πάντα θα λείπουν στοιχεία που ή θα τα αφήνουμε κενά ή θα τα συμπληρώνουμε με φανταστικά, φτιαχτά, στοιχεία. Από την άποψη της απόλυτης Αλήθειας αυτό αποτελεί ασφαλώς σφάλμα, αλλά από την άποψη της πρακτικής ζωής είναι αναπόφευκτο. Αυτό που έχει σημασία είναι να μην μας κοροϊδεύουν με χονδροειδή τρόπο και να μην μας εκμεταλεύονται.
Για παράδειγμα, το να χρησιμοποιούν την ιδέα του Θεού για να πουν ότι Κάτι υπάρχει, κάτι που μας προσδιορίζει ένα σκοπό στην ζωή και αξίες, όσο κι αν αποτελεί λογικό σφάλμα είναι θεμιτό από πρακτική άποψη. Απλά αυτό που σκέπτονται οι άνθρωποι το αποδίδουν σε μία φανταστική πηγή. Το να χρησιμοποιούμε όμως αυτή την ιδέα για να έχουμε εξουσία πάνω στους άλλους, να τους εκμεταλευόμαστε και γενικά να τους παραπλανούμε αυτό είναι μία άλλη υπόθεση. Όλες οι θρησκείες ξεκινούν από την πρώτη θέση αλλά καταλήγουν στην τελευταία στάση.

Στην διάρκεια της ιστορίας υπήρξαν κάποια εμπνευσμένα "πνεύματα" που δημιούργησαν, αν όχι μία πλήρη εικόνα για την πραγματικότητα, αλλά πάντως μία αξιοσημείωτη αντίληψη. Τέτοιες κοσμοθεωρίες δημιούργησαν ο Βούδας, ο Λάο Τσε, ο Πλάτων, ο Ιησούς κι άλλοι θρησκευτικοί ηγέτες ή φιλόσοφοι. Βέβαια όλοι αυτοί ανατράφηκαν στα πλαίσια κάποιας κοινωνίας, χρησιμοποίησαν την λογική και την μεταφυσική γλώσσα αυτής της κοινωνίας, πήραν στοιχεία από αυτήν την κοινωνία και διατύπωσαν μία δική τους πιο ειδική άποψη. Με αυτή την έννοια ο βουδισμός, ο ταοϊσμός, ο πλατωνισμός, ο χριστιανισμός, κλπ, δεν είναι αποκλειστικό δημιούργημα ατομικών συνειδήσεων αλλά μίας κοινωνίας, μίας ομάδας ανθρώπων.

Αυτές οι ξεχωριστές απόψεις για τον σύμπαντα κόσμο, θρησκείες, κοσμοθεωρίες, επηρέασαν μεγάλους πληθυσμούς, σημάδεψαν την ιστορία. Χρησιμοποιήθηκαν σαν οδηγοί για τους ανθρώπους αλλά συχνά τις χρησιμοποίησαν άσχημα ή για να παραπλανήσουν ή για να εκμεταλευτούν τους ανθρώπους.

Ακόμη και σήμερα και πάντα ο άνθρωπος χρειάζεται μία πλήρη εικόνα για το περιβάλλον του. Χρησιμοποιούμε λοιπόν ακόμη και σήμερα τέτοιες κοσμοθεωρίες γιατί είναι οι πιο πλήρεις. Όπως είπαμε και πιο πάνω, η επιστήμη (η φυσική επιστήμη συγκεκριμμένα) δεν μπορεί ακόμα να διατυπώσει μία ενοποιημένη θεωρία για το σύμπαν. Μετά από την φύση της η επιστήμη έχει κάποιους περιορισμούς, αφού θέλει πάντα να είναι συγκεκριμμένη και να επιβεβαιώνει ό,τι λέει. Έτσι η μεταφυσική μένει έξω από τον χώρο της επιστήμης. Πάντως αυτό που έχει σημασία είναι να γνωρίζουμε ακριβώς το αντικείμενό μας, την βουδιστική ή την χριστιανική κοσμοθεωρία για παράδειγμα, να ξέρουμε για τι πράγμα μιλάμε κι αν αυτό μπορεί να μας χρησιμεύσει ή μας ξεστρατίζει από τον δρόμο προς την Αλήθεια.

Ας σημειώσουμε τέλος ότι, όλες αυτές οι θεωρίες είναι διανοητικοί χάρτες που οδηγούν σε κάποια συμπεράσματα και σε κάποια δραστηριότητα, δεν είναι αυτή καθεαυτή η αλήθεια. Η θεωρία περί της απόλυτης πραγματικότητας ή περί του Θεού, είναι άχρηστη αν δεν μπορούμε αυτό να το βιώσουμε. Η αλήθεια λοιπόν δεν βρίσκεται στην θεωρία, αλλά σε αυτό που η θεωρία υποδεικνύει, σε αυτό που ανακαλύπτουμε, που βιώνουμε μέσω της θεωρίας. Η αλήθεια είναι βίωμα. Πάντως σήμερα οι θρησκείες έχουν ξεφτίσει κι ελάχιστα βοηθούν τον σύγχρονο άνθρωπο.

Η εξέλιξη της θρησκευτικής σκέψης

Από την αρχή της ιστορίας του ο άνθρωπος προσπαθούσε να αποκτήσει μία ολική αντίληψη του χώρου ύπαρξής του, μία ολική κοσμοθεωρία. Είτε μας αρέσει είτε όχι, μία τέτοια αντίληψη είναι κατά βάση θρησκευτική, φιλοσοφική, αφού αποδίδει σε κάποια ύστατη πραγματικότητα (Απόλυτο, Θεός, κλπ) το φαινόμενο της Ύπαρξης. Μέχρι σήμερα, μόνο τέτοιες κοσμοθεωρίες χρησιμοποιούμε. Η "επιστήμη" (με την γενική έννοια του όρου) αδυνατεί να δώσει μία ολική εξήγηση του φαινομένου της ύπαρξης.

Στην διάρκεια της ιστορίας, ο άνθρωπος προσπάθησε να βελτιώσει την αντίληψή του για τον περιβάλλοντα κόσμο (λέγοντας άνθρωπος εννοούμε το ανθρώπινο είδος, στο οποίο ανήκει ο οποιοσδήποτε άνθρωπος). Η θρησκευτική αντίληψη του κόσμου εξελίχθηκε και πέρασε από διάφορες φάσεις. Έτσι μπορούμε, τυπολογικά, να κατάξουμε τις κοσμοθεωρίες σε διάφορες φάσεις.

Στην αρχή, όταν ο άνθρωπος βγήκε από το "ασυνείδητο χάος" πριν 500.000 χρόνια (κι από το προανθρώπινο πέρασε στο ανθρώπινο είδος) είχε μία ασαφή εικόνα της Φύσης σαν "ένα όλο". Η φύση ήταν άγνωστη, μυστηριώδης, συχνά φιλική σαν Μητέρα Φύση κι άλλοτε εχθρική που προκαλούσε δέος. Ο άνθρωπος ένιωθε μέρος αυτής της άγνωστης φύσης. Σε αυτή την πρώτη φάση λοιπόν ανήκουν οι πρώτες θρησκείες της Φύσης, σαν κάτι Ιερό, σαν Μάνας που γεννά τα πάντα και πάλι τα αρπάζει στους άγνωστους κόλπους της.

Σε μία επόμενη φάση, ο άνθρωπος διαχώρισε το άγνωστο ιερό που το τοποθέτησε ψηλά, από το οικείο, καθημερινό, που τοποθέτησε χαμηλά. Διαχώρισε τον άγνωστο Ουρανό από την γνωστή Γη. Ο άνθρωπος, είχε σαν ψυχή ουράνια καταγωγή, αλλά ανατρεφόταν και ζούσε στην γη. Δημιούργησε έτσι τις ουράνιες και φυσικές θρησκείες της δεύτερης φάσης.

Στην συνέχεια, ο άνθρωπος διαχώρισε από τον άγνωστο Ουρανό που ήταν η πηγή της ύπαρξης και της ζωής, το δυναμικό στοιχείο, το δημιουργικό στοιχείο κι έτσι δημιουργήθηκαν θρησκείες που πρόβαλλαν μία δυναμική μορφή σαν εκπρόσωπο του άγνωστου Ουρανού.

Μετά, στους ιστορικούς χρόνους, ο άνθρωπος από τον άγνωστο Ουρανό διέκρινε το νοητικό στοιχείο που συλλαμβάνει και δημιουργεί και υπερτερεί του απλού δυναμικού στοιχείου κι έτσι δημιουργούνται θρησκείες που περιγράφουν τον κόσμο σαν ένα τετραμερή χώρο, στον οποίο το απόλυτο άγνωστο εκπροσωπούσε η δημιουργική νόηση. Στις θρησκείες της τρίτης φάσης ανήκει η αρχαιοελληνική Θρησκεία.

Πριν 3000 χρόνια ο άνθρωπος συνέλλαβε το Άγνωστο σαν τον Παγκόσμιο Λόγο, τον Δημιουργικό Λόγο, το Παγκόσμιο Πνεύμα που ήταν εικόνα του αγνώστου. Στις θρησκείες της τέταρτης φάσης ανήκει ο Χριστιανισμός.

Παράλληλα, εδώ και 3000 χρόνια, εμφανίζεται μία ακόμα υψηλότερη αντίληψη που θεωρεί το άγνωστο απόλυτο σαν το Είναι από το οποίο προέρχονται και στο οποίο αναφέρονται όλα τα "είναι". Τέτοιου είδους θρησκείες ή φιλοσοφίες είναι ο Βουδισμός, το Βεδάντα, ο Ταοϊσμός, ο Πλατωνισμός, κλπ.

Τυπολογικά λοιπόν, έχουμε μία εξέλιξη της θρησκευτικής σκέψης σε πέντε φάσεις, στις οποίες μπορούμε να κατάξουμε τις διάφορες θρησκείες. Σήμερα τείνει να επικρατήσει η αντίληψη της πέμπτης φάσης κι έτσι μόνο οι θρησκείες της πέμπτης φάσης μπορούν να "διασωθούν" ή όσες θρησκείες της τέταρτης φάσης μπορούν να "προσαρμοσθούν" στο πνεύμα της πέμπτης φάσης.

Παράλληλη με την εξέλιξη της αντίληψης περί του κόσμου, υπήρξε και η εξέλιξη της αντίληψης περί της ανθρώπινης οντότητας, περί της ανθρώπινης ψυχής. Στην αρχή το ανθρώπινο ον, η ανθρώπινη ψυχή, θεωρήθηκε σαν μέρος της Όλης Φύσης. Στην συνέχεια διέκριναν στην ανθρώπινη οντότητα ένα δυναμικό χαρακτήρα, ένα νοητικό στοιχείο, μία παγκόσμια φύση και τελικά ταύτισαν την οντότητα με το Ύστατο Είναι.

Η θρησκεία σαν σύστημα σκέψης

Μία θρησκεία (μία οποιαδήποτε θρησκεία) αποτελεί ένα σύστημα σκέψης. Ένα σύστημα σκέψης (μία θρησκεία, μία φιλοσοφία, μία επιστήμη ή απλά μία θεωρία) υιοθετεί ορισμένες βασικές αντιλήψεις (δόγματα, ιδέες, θεωρήματα, αντιλήψεις) με τις οποίες δομεί στην συνέχεια την ερμηνεία για την Ύπαρξη, τον κόσμο και τα επιμέρους φαινόμενα.

Έτσι εξαρχής, ένα σύστημα ακόμα κι αν διατυπωθεί μία ερμηνεία του κόσμου τελείως γενική, εμπεριέχει και παράγει ή μπορεί να δημιουργήσει όλες τις πιθανές ερμηνείες. Με αυτό τον τρόπο εξηγείται πως στα πλαίσια μίας θρησκείας, μίας φιλοσοφίας, μπορούν να εκδηλωθούν ιστορικά διάφορες σχολές σκέψης, διάφορες αντιλήψεις. Έτσι για παράδειγμα, στα πλαίσια του βουδισμού που στην αρχή διατυπώνονται ορισμένες βασικές αρχές του, εμφανίζονται στην συνέχεια, στην ιστορία, διάφορες ερμηνείες. Στην πραγματικότητα όλα αυτά εξάγονται συμπερασματικά από τις βασικές αρχές της θεωρίας και δεν ανήκουν στον χρόνο, στην ιστορία. Η ιστορική τους διατύπωση είναι εντελώς συμπτωματική. Με τον ίδιο τρόπο, από τις βασικές αρχές του χριστιανισμού εξάγονται όλες οι πιθανές ερμηνείες και διατυπώνονται ιστορικά οι διάφορες απόψεις που συχνά θεωρούνται στα πλαίσια κάποιας "ορθοδοξίας", από την "όποια" επίσημη εκκλησία, σαν αιρέσεις.

Έτσι λοιπόν, η θρησκεία σαν σύστημα σκέψης, σαν κοσμοθεωρία, αποτελεί μάλλον ένα τρόπο σκέψης, ένα προσανατολισμό κι όχι μία σαφή και ακριβή (με καθορισμένα όρια) έκθεση της αντίληψής μας για τον κόσμο. Αποτελεί ένα ανοιχτό σύστημα όπου μπορούν να διατυπωθούν διάφορες και διαφορετικές απόψεις. Έτσι, μία θρησκεία μπορεί να αποτελεί μία απλή ερμηνεία, που σαν τρόπος σκέψης ανήκει στην πρώτη φάση της θρησκευτικής αντίληψης – που τα αντιλαμβάνεται όλα σαν ένα συγκεχυμένο όλον - αλλά σαν σύστημα σκέψης δίνει την δυνατότητα να διατυπωθούν αντιλήψεις που ανήκουν σε ανώτερες φάσεις της θρησκευτικής αντίληψης. Έτσι για παράδειγμα, στα πλαίσια του βουδισμού που στην αρχή εκθέτει μία τελείως απλή και γενική θεωρία για τον κόσμο, εμφανίζονται στην συνέχεια ερμηνείες που ανήκουν σις ανώτερες φάσεις της θρησκευτικής αντίληψης. Επίσης, στον χριστιανισμό (και στον ισλαμισμό) που θρησκευτικά, τυπολογικά, ανήκουν στην τέταρτη φάση της θρησκευτικής αντίληψης, διατυπώνονται με τους νηπτικούς πατέρες του χριστιανισμού (και τους σούφι του ισλαμισμού) αντιλήψεις που ανήκουν στην Πέμπτη φάση της θρησκευτικής αντίληψης.

Η ουσία όλων των θρησκειών

Μελετώντας τις διάφορες θρησκείες, σε όλες τις εποχές (κι ανεξάρτητα από την φάση της θρησκευτικής αντίληψης στην οποία τοποθετούνται) παρατηρούμε ότι υπάρχουν ορισμένες βασικές αντιλήψεις που είναι ίδιες σε όλες τις θρησκείες. Όλες οι θρησκείες μιλούν για την ίδια Πραγματικότητα. Οι διαφορές μεταξύ των θρησκειών είναι κυρίως ερμηνευτικές και γλωσσικές.

1) Σε όλες τις θρησκείες τίθεται εξ' αρχής ότι η ύστατη πραγματικότητα (που θεωρείται πάντα απροσδιόριστη, ακατάληπτη, άπειρη, κλπ) αποτελεί το υπόβαθρο του φαινομένου της ύπαρξης κι όλων των ποικιλιών του. Το απόλυτο, το Είναι, κλπ. προηγείται κάθε ύπαρξης και κάθε ύπαρξη αναφέρεται σε αυτό και μπορεί να το προσεγγίσει μόνο βιωματικά. Δεν είναι απλά μία γενική ιδέα στην οποία ανάγει η σκέψη όλα τα όντα - αυτή η γενική ιδέα είναι μία κατασκευή που έπεται της σκέψης και δεν έχει καμία σχέση με την αντικειμενική πραγματικότητα που τίθεται στην αρχή.

2) Κάθε Είναι (κάθε συνείδηση που συναισθάνεται ότι υπάρχει) είτε ταυτίζεται, είτε αναφέρεται στην ύστατη πραγματικότητα. Το Είναι πηγάζει, εξαρτάται και είναι σε σχέση με την ύστατη πραγματικότητα.

3) Εξαιτίας της ύπαρξης σχέσης μεταξύ της ύστατης πραγματικότητας και της οποιασδήποτε συνείδησης, προκύπτει η επικοινωνία όχι μόνο σαν υπαρξιακή αναγκαιότητα αλλά και σαν ζωτική δραστηριότητα και σαν υπαρξιακός προορισμός.

4) Η ύστατη πραγματικότητα θεωρείται από την κάθε συνείδηση (το κάθε υποκείμενο) σαν μία υπερ-υποκειμενική Πραγματικότητα, δηλαδή μία αντικειμενική Πραγματικότητα, την οποία το υποκείμενο προσεγγίζει όταν υπερβαίνει όλες τις υποκειμενικές, εξωτερικές δραστηριότητες και βυθίζεται στο βαθύτερο αντικειμενικό Είναι του. Το βαθύτερο αντικειμενικό Είναι κάθε ύπαρξης, ταυτίζεται με την ύστατη πραγματικότητα. Εδώ θεμελιώνονται όλες οι διαλογιστικές πρακτικές, οι πνευματικές ασκήσεις, κλπ.

5) Η ολοκλήρωση του όντος στα πλαίσια μίας θρησκείας σημαίνει την βίωση της ύστατης πραγματικότητας (είτε την θεωρούμε σαν ταύτιση με την ύστατη πραγματικότητα, είτε σαν ένωση, είτε με οποιονδήποτε άλλον τρόπο). Η κατάσταση ορίζεται σαν φώτιση, θέωση, τελείωση, ολοκλήρωση, κλπ (όλα αυτά σημαίνουν το ίδιο πράγμα).

6) Η βίωση της ύστατης πραγματικότητας αποκαλύπτει στα όντα που το πετυχαίνουν αυτό, ότι υπάρχει μόνο μία Πραγματικότητα από την οποία δεν αποχωρίζονται ποτέ. Η περιπέτεια μέσα στα σύμπαντα, αόρατα και ορατά, είναι υποκειμενική που καθίσταται λόγω της απορρόφησης και της αδυναμίας του υποκειμένου, αντικειμενική. Ο Φωτισμός αποκαλύπτει την αληθινή μας σχέση με τα φαινόμενα.

7) Αυτές οι γενικές αντιλήψεις υπάρχουν σε όλες τις θρησκείες κι όπου κάποια θρησκεία φαίνεται να απομακρύνεται από τον κανόνα αυτό, οφείλεται μάλλον στην ερμηνεία που προωθούν οι εκπρόσωποί της κι όχι στην αλήθεια που προσπαθεί η θρησκεία να προσεγγίσει.

Ας μην ξεχνάμε πάντως ότι όλες οι θρησκείες είναι μόνο ερμηνείες, δηλαδή ενδείξεις της αλήθειας, όχι η αλήθεια κατεγραμμένη. Πρέπει να βιώσουμε την αλήθεια που υποδεικνύει. Η αλήθεια δεν ανήκει στον χώρο της σκέψης, δεν είναι διατυπωμένος λόγος, λέξεις.

Η φιλοσοφία και η θρησκεία σήμερα

Η συνείδηση (η οποιαδήποτε συνείδηση) έχει μία αντικειμενική φύση άσχετα από το τι αντιλαμβάνεται η συνείδηση, άσχετα δηλαδή από τις όποιες υποκειμενικές αντιλήψεις. Αυτή η αντικειμενική φύση, η βαθύτερη φύση της κάθε συνείδησης μπορεί να διερευνηθεί μόνο βιωματικά, όταν υπερβαίνουμε όλες τις ατομικές νοητικές ή άλλες δραστηριότητες. Για να γίνει αυτό ξεκινάμε από την δεδομένη συνείδηση σε όποια κατάσταση κι αν βρίσκεται. Απλά πρέπει να υπερβούμε τις ατομικές δραστηριότητες.

Βέβαια, στην διάρκεια της ιστορίας, η αντίληψη για την πραγματική φύση (την αντικειμενική φύση, την ύστατη πραγματικότητα, το βαθύτερο Είναι μας) έχει αλλάξει. Και η δεδομένη συνείδηση του σύγχρονου ανθρώπου είναι πολύ πιο κοντά στην Πραγματικότητα από ότι ήταν η δεδομένη συνείδηση του πρωτόγονου ανθρώπου. Η φιλοσοφική και θρησκευτική εμπειρία προσέγγισε την αλήθεια σε μεγαλύτερο βαθμό και η αντικειμενική φύση της συνείδησης έγινε πιο ευδιάκριτη.

Τις δύο τελευταίες χιλιετηρίδες επικράτησαν φιλοσοφικές αντιλήψεις και θρησκείες που αντιλαμβάνονται ότι υπάρχει μία και μόνη Πραγματικότητα, ένα και μοναδικό Είναι, στο οποίο αναφέρεται κάθε είναι.

Πριν 2500 χρόνια ο Πλάτωνας έθετε το Όντως Ον, το "τελείως είναι", σαν την βάση στην οποία αναφερόταν κάθε Είναι. Το "τελείως είναι" ήταν αντικειμενική αρχή, πέραν της νοήσεως, δεν ήταν μία γενική ιδέα που συλλαμβάνουμε με την σκέψη. Πολύ αργότερα, λίγους αιώνες πριν, ο Χέγγελ ταύτιζε ουσιαστικά το Νοείν με το Είναι δίνοντας έτσι στο Είναι όχι μία ουσιαστική φύση αλλά μία δυναμική δραστηριότητα. Το Είναι δεν είναι ουσία είναι ενέργεια, συνειδησιακή κατάσταση. Αυτό το Είναι περιέχει τα πάντα. Σε αυτό το Είναι αναφέρονται όλες οι συνειδησιακές καταστάσεις, όλα τα φαινόμενα. Τον περασμένο αιώνα οι υπαρξιστές φιλόσοφοι προσέγγισαν μέσα από την δεδομένη συνείδηση το καθαρό Είναι σαν την ίδια την πραγματική φύση μας.

Στον ίδιο δρόμο μεγάλα θρησκευτικά κινήματα όπως ο Βουδισμός ή το Βεδάντα, έφτασαν στην ίδια πραγματικότητα, την μία και μοναδική μέσα στην οποία συγχωνεύονται όλα. Ακόμα και θρησκείες που αντιλαμβάνονταν την ύστατη πραγματικότητα σαν κάτι απροσδιόριστο του οποίου μόνο την εικόνα, τον Παγκόσμιο Λόγο μπορούμε να προσεγγίσουμε, όπως ο χριστιανισμός, έφτασαν μέσω ορισμένων εκπροσώπων τους στην αντίληψη ότι μόνο ο Θεός υπάρχει κι ότι μπορούμε να αντιληφθούμε τον Θεό μόνο όταν ο νους κενωθεί από όλα τα ατομικά στοιχεία του. Για τους ισλαμιστές σούφι δεν υπάρχει τίποτα άλλο από τον Θεό, το εγώ αποτελεί μία βλαστήμια. Μονάχα όταν οποιαδήποτε ατομική αντίληψη εξαλειφθεί φτάνουμε σε αυτό που ορίζουν σαν φανά φι ΄λλαχ (σβήσιμο μέσα στον Θεό).

Αν πρόκειται λοιπόν να υιοθετηθεί μία φιλοσοφική άποψη ή μία θρησκευτική αντίληψη, τον εικοστό πρώτο αιώνα, αυτή θα πρέπει να αντιλαμβάνεται την Πραγματικότητα σαν μία και ενιαία, εντός της οποίας συγχωνεύονται όλες οι άλλες πραγματικότητες. Είτε το θέλουμε είτε όχι, είτε μας αρέσει είτε όχι, η αντικειμενική φύση μας είναι αιώνια, αναλλοίωτη, πλήρης. Δεν εκπίπτει, δεν διασώζεται. Όλα αυτά είναι μόνο επιφανειακές μεταβολές. Ανήκουμε στο απόλυτο, όποια ηλίθια δεδομένη συνείδηση κι αν βιώνουμε. Όσο πιο γρήγορα το καταλάβουμε, τόσο καλύτερα.

Ο αιώνιος δρόμος προς την Αλήθεια

Από την πρώτη στιγμή που ο άνθρωπος συνειδητοποίησε την ύπαρξή του εδώ και χιλιάδες χρόνια, προσπάθησε να κατανοήσει το "περιβάλλον" του, να αντιληφθεί την Πραγματικότητα κι έτσι δημιούργησε διάφορες κοσμοθεωρίες. Μία τέτοια αντίληψη, μία κοσμοθεωρία, όσο απλοϊκή κι αν είναι είναι κατά βάση φιλοσοφική και κατά δεύτερο λόγο θρησκευτική.

Στην διάρκεια της ιστορίας, ο άνθρωπος βελτίωσε αρκετά την αντίληψή του για την πραγματικότητα. Κάποιοι εξαιρετικοί άνθρωποι μάλιστα προσέγγισαν την πραγματικότητα με τρόπο ιδιαίτερα ευφυή και "επέβαλλαν" την αντίληψή τους στους συνανθρώπους τους, επηρεάζοντας συχνά μεγάλους πληθυσμούς. Αυτοί οι εξαιρετικοί άνθρωποι θεωρήθηκαν "Θεοί" ή "ενσαρκώσεις" του Θεού.

Στην πραγματικότητα, αυτοί οι εξαιρετικοί άνθρωποι δεν διαφέρουν σε τίποτα από εμάς τους "κοινούς" ανθρώπους, τον κάθε άνθρωπο. Η ανθρώπινη φύση (οποιαδήποτε κι αν είναι αυτή) είναι μία και λειτουργεί σε όλους το ίδιο. Από την στιγμή που μία ανθρώπινη συνείδηση (αδιάφορο αν ονομάζεται Βούδας ή Σανκάρα, Λαό Τσε ή Ιησούς, Πλάτωνας ή Χέγγελ) φτάνει στην αντίληψη της πραγματικότητας (αν υποθέσουμε ότι αυτή η αντίληψη ανταποκρίνεται στην αλήθεια) μπορεί να το κάνει ξανά και ξανά και όχι απλά μία συνείδηση αλλά κάθε συνείδηση, οποιαδήποτε συνείδηση.

Βέβαια, καλό είναι να γνωρίζουμε τις αντιλήψεις των συνανθρώπων μας (όχι μόνο της κοινωνίας που ζούμε αλλά και άλλων κοινωνιών, σε όλες τις εποχές) και να μπορούμε, αν το θέλουμε, να ακολουθήσουμε κάποια φιλοσοφική, θρησκευτική, αντίληψη για να "συλλάβουμε" την Πραγματικότητα, αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν μπορούμε, είτε στηριζόμενοι σε κάποια στοιχεία από το κοινωνικό περιβάλλον μας είτε όχι, να ξαναβρούμε τον δρόμο προς την αλήθεια (όπως τον βρήκαν και οι άλλοι) δομώντας έτσι την δική μας, την προσωπική μας αντίληψη για την πραγματικότητα. Σε τελευταία ανάλυση, το να αντιληφθεί κάποιος μόνος του την αλήθεια, βασιζόμενος στον εαυτό του, είναι το πιο ορθό λογικά, φιλοσοφικά, γιατί έτσι βιώνει πραγματικά την αλήθεια και δεν προσπαθεί μέσα από μία ξένη αντίληψη να προσεγγίσει την πραγματικότητα. Αν ο Βούδας ή ο Ιησούς, ο Λάο Τσε, ο Πλάτωνας ή ο Πλωτίνος, ο Έκαρτ ή ο Χάιντεγκερ, ή οποιοσδήποτε φιλόσοφος ή άλλος άνθρωπος έφτασαν στην αλήθεια, μπορεί οποιοσδήποτε άνθρωπος να το κάνει ξανά και ξανά στους αιώνες και να δομήσει ενδεχομένως μία αντίληψη περισσότερο ευφυή από την αντίληψη όλων αυτών.

Αυτός ο Προσωπικός δρόμος προς την αλήθεια, είναι ο αιώνιος δρόμος του ανθρώπου, η αιώνια φιλοσοφία, η αιώνια θρησκεία, που διατυπώνεται ξανά και ξανά κι αυτός ο δρόμος είναι ο δρόμος όλων μας, ο δικός μου, ο δικός σου, ο δικός του, ο δικός μας, ο δικός σας, ο δικός τους. Καμία συνείδηση δεν μπορεί να "συλλάβει" κάτι που είναι αδύνατο να συλλάβουν όλες οι συνειδήσεις (σε κανονικές συνθήκες βεβαια). Ας σταματήσουμε λοιπόν να τρέχουμε πίσω από "διαφωτιστές" ή "σωτήρες" ή τουλάχιστον ας απορρίψουμε την ανόητη ιδέα ότι είναι κάτι "διαφορετικό" από εμάς. Ας βασιστούμε λίγο στον εαυτό μας, το μόνο ασφαλές θεμέλιο κι ας ανακαλύψουμε μόνοι μας την αλήθεια. Η Πραγματικότητα είναι μέσα μας, είμαστε εμείς οι ίδιοι.

Η Αιώνια Αλήθεια

Όλοι οι ιδρυτές των μεγάλων θρησκειών και όλοι οι σημαντικοί φιλόσοφοι της ιστορίας, στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν την πραγματικότητα και να "συλλάβουν" την αλήθεια, ακολούθησαν έναν τελείως φυσικό και απλό τρόπο: Όλοι αναζήτησαν την αλήθεια και προσπάθησαν να κατανοήσουν την πραγματικότητα μέσα στην "δεδομένη συνείδηση", στην "παρούσα συνείδηση", σε όποια κατάσταση κι αν βρισκόταν αυτή. Αναζήτησαν την αληθινή φύση της ύπαρξής τους, την εγκυρότητα της αντίληψής τους και ενήργησαν για να φτάσουν στην καθαρή αλήθεια.

Το ίδιο μπορεί να κάνει οποιοσδήποτε άνθρωπος που μπορεί να είναι εξίσου σοφός με όλους αυτούς. Να διερευνήσει την "δεδομένη συνείδηση" που τυχαίνει να είναι. Σε αυτή την έρευνα θα περάσει από όλα τα στάδια που πέρασε το ανθρώπινο είδος στην πολλών χιλιετηρίδων ιστορία του. Τυπολογικά υπάρχουν πέντε στάδια προς την αλήθεια (όπως κι αν την εννοούμε αυτή), πέντε βήματα που πρέπει να κάνουμε.

1) Το πρώτο και ασφαλές θεμέλιο, η βάση από την οποία μπορούμε να ξεκινήσουμε είναι η ίδια μας η συνείδηση (η "δεδομένη συνείδηση" όποια κι αν είναι αυτή). Αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχουμε και προβληματιζόμαστε κι αναζητούμε την αλήθεια. Αν δεν υπήρχαμε (αν δεν είχαμε "συνείδηση" της ύπαρξής μας) δεν θα ετίθετο καν το πρόβλημα. Πρέπει να διερευνήσουμε λοιπόν καταρχήν τι "ειναι" "συνείδηση", τι είναι σταθερό και τι είναι δευτερεύουσα δραστηριότητα στην λειτουργία της. Ασφαλώς η "συναίσθηση" είναι το σταθερό στοιχείο, ενώ το περιεχόμενο, όλα όσα αντιλαμβανόμαστε, έρχονται μετά. Καταρχήν λοιπόν αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη σαν ένα όλο, συγκεχυμένο όλο.

2) Μέσα στην "δεδομένη συνείδηση" εκδηλώνεται συναίσθηση, νόηση, αντίληψη, διανοητικές λειτουργίες, αισθήματα (δηλαδή ερεθίσματα από κάπου έξω από το εγώ) κι ένας ολόκληρος κόσμος απέναντί μας (που θεωρείται αντικειμενικός). Έτσι θεμελιώνεται η διάκριση μεταξύ υποκειμένου κι αντικειμενικού κόσμου και παγιώνεται η αντίληψη ότι είμαστε μέσα σε αυτό τον αντικειμενικό κόσμο. Η απορρόφηση στο υποκείμενο οδηγεί στην προανθρώπινη, παιδιάστικη αντίληψη, ότι ελέγχουμε τα πάντα (οδηγεί σε ένα συνειδησιακό αυτισμό), ενώ η απορρόφηση στο αντικειμενικό μας στερεί το ανθρώπινο χαρακτηριστικό μας που είναι η αυτεξουσιότητα και μας κάνει να τρέχουμε πίσω από τα φαινόμενα (και τελικά μας αποκτηνώνει).

3) Αντιλαμβανόμαστε ότι υποκείμενο και αντικειμενικό είναι διαφορετικά. Επεξεργαζόμενοι διανοητικά αυτές τις δύο αρχές μπορούμε να ακολουθήσουμε ή τον ένα δρόμο του υποκειμένου ή τον άλλο του αντικειμενικού και να θεμελιώσουμε φιλοσοφικές θεωρίες και αντιλήψεις που θα δίνουν προτεραιότητα είτε στο ένα είτε στο άλλο. Αυτός είναι ο διανοητικός δρόμος που ακολούθησαν οι πρώιμοι και ανώριμοι διανοητές κι έτσι θεμελίωσαν φιλοσοφίες, μεταφυσικές δοξασίες γιά την Πραγματικότητα που στα εγχειρίδια της φιλοσοφίας διαχωρίζονται σε ιδεαλιστικές και ρεαλιστικές. Όλα αυτά είναι διανοητικές κατασκευές, προσπάθειες να συλλάβουμε με την σκέψη την Πραγματικότητα. Είναι όμως τελείως διαφορετικό πράγμα να βιώνουμε την πραγματικότητα από το να σκεφτόμαστε την Πραγματικότητα. Μία τέτοια στάση παραμένει ανώριμη και παιδιάστικη κι ας παίρνει την μορφή φιλοσοφικής θεωρίας.

4) Ο δρόμος που ακολούθησαν οι ώριμοι φιλόσοφοι (συχνά μυστικιστές και αντι-διανοητικοί φιλόσοφοι) είναι άλλος, είναι ο Δρόμος του Βιώματος. Για να αντιληφθούμε την αληθινή φύση της ύπαρξής μας, της συνείδησης σαν συνείδησης και της σχέσης μας με τον αντικειμενικό κόσμο, θα πρέπει να υπερβούμε και την διανόηση κι όλες τις δευτερεύουσες δραστηριότητες της συνείδησης. Στον χώρο της σκέψης (αν και φανταστικός, τεχνητός) ο άνθρωπος αισθάνεται ασφάλεια. Εδώ όμως καλείται να εγκαταλείψει όλες αυτές τις δραστηριότητες και να ξανοιχτεί στο άπειρο της καθαρής συνείδησης, στον ωκεανό της αληθινής ύπαρξης. Μία τέτοια ενέργεια είναι ασφαλώς προσωπική, μη ελεγχόμενη και συνεπώς αμφιλεγόμενη και αμφισβητούμενη. Βεβαίως στην πραγματικότητα, το υποκείμενο εγκαταλείποντας όλες αυτές τις δευτερεύουσες δραστηριότητες, βυθίζεται στην αντικειμενική φύση του, σε αυτό που Είναι πραγματικά, αλλά αυτό το βιώνει προσωπικά, σαν υποκείμενο. Η Αλήθεια που ανακαλύπτει λοιπόν το υποκείμενο είναι αντικειμενική, αλλά είναι μία προσωπική αντίληψη της αντικειμενικής φύσης. Στην πραγματικότητα, σε αυτή την κατάσταση υποκείμενο και αντικειμενική φύση "διαλύονται" και η Πραγματικότητα αποκαλύπτεται σαν μία ενότητα, σαν ένας ωκεανός ύπαρξης που συμπεριλαμβάνει τα πάντα: και το υποκείμενο που υπερβαίνει τον εαυτό του και ταυτίζεται με την αντικειμενική ύπαρξη και όλο τον φαινομενικό αντικειμενικό κόσμο. Σε αυτή την κατάσταση, το υποκείμενο που ταυτίστηκε με το σύνολο της ύπαρξης μεταβάλλεται σε παγκόσμιο πνεύμα που περικλείνει την "αντικειμενική φύση". Σε αυτή την κατάσταση, το υποκείμενο έχει αντιστρέψει τελείως την θέση του, δεν αισθάνεται ότι είναι μέσα στον "αντικειμενικό κόσμο", αντιλαμβάνεται ότι μέσα του περικλείνεται όλος ο "αντικειμενικός κόσμος". Συμβαίνει μία πλήρης πνευματική ανατροπή κι έτσι ο "άνθρωπος γίνεται Θεός", ό,τι ήταν πάντα.

5) Μία συνείδηση που πραγματοποίησε την Πλήρη Αυτογνωσία, που έφτασε στην έλλαμψη, στην φώτιση, στην σωτηρία (όπως κι αν το πούμε είναι το ίδιο), αντιλαμβάνεται ότι στην πραγματικότητα η συνείδηση, η ύπαρξη, η πραγματικότητα, είναι μία, ότι ποτέ δεν αποχωρίστηκε από την μία πραγματικότητα κι ότι όλη η πορεία της μέσα στον φαινομενικό κόσμο δεν ήταν παρά μία "συνειδησιακή παραζάλη", που την οδήγησε στο να αντιλαμβάνεται όλα τα φαινόμενα που παράγονται μέσα της σαν ανεξάρτητα από αυτήν και ότι βρέθηκε στην παράδοξη θέση να αισθάνεται ότι ζει μέσα σε αυτό το κοσμικό όνειρο. Είναι δύσκολο να κατανοήσει αυτή την κατάσταση μία συνείδηση που δεν την βίωσε.

Όπως κι αν έχει το πράγμα, καταλαβαίνουμε ότι ο δρόμος προς την αλήθεια είναι βιωματικός. Η αλήθεια είναι βίωμα, δεν είναι περιγραφή του δρόμου, ούτε διανοητική θεωρία. Για να φτάσουμε στην αλήθεια πρέπει να διαβούμε τα πέντε στάδια της "συνειδησιακής εξέλιξης" που περιγράψαμε (και που ο άνθρωπος σαν είδος έκανε χιλιάδες χρόνια να διανύσει). Δηλαδή:

  1. να ξεκινήσουμε από την δεδομένη συνείδηση
  2. να διακρίνουμε το υποκείμενο από το δεδομένο αντικειμενικό
  3. να ξεπεράσουμε την διανοητική παγίδα της ερμηνείας της πραγματικότητας είτε από την ιδεαλιστική, είτε από την ρεαλιστική πλευρά
  4. να ξανοιχτούμε στον άγνωστο ωκεανό της αληθινής ύπαρξης, πέρα από την διανόηση και τις άλλες δραστηριότητες και να πραγματοποιήσουμε την πνευματική μεταστροφή, να αντιληφθούμε ότι είμαστε μία πραγματικότητα που περιλαμβάνει μέσα της τα φαινόμενα
  5. να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε πάντα η μία πραγματικότητα κι ότι ποτέ δεν ξεπέσαμε, ούτε ποτέ φωτισθήκαμε, απλά "βγήκαμε" από το "όνειρο"

Ασφαλώς, από την πιο πάνω περιγραφή μπορούμε να εξάγουμε μία μεταφυσική θεωρία, αλλά αυτό είναι αδιάφορο. Σημασία έχει να διαβούμε τον δρόμο κι όχι να έχουμε μία καλή περιγραφή του δρόμου. Όσο κι αν σας περιγράφουμε τον δρόμο προς την Ακρόπολη των Αθηνών αυτό μένει μία διανοητική σύλληψη, ένας "χάρτης". Πρέπει να βαδίσετε τον δρόμο για να δείτε την Ακρόπολη και να περπατήσετε ανάμεσα στις κολώνες του Παρθενώνα. Τότε μόνο μπορείτε να ελπίσετε ότι θα δείτε την "Αθηνά".
Μόνο δευτερεύοντα πνεύματα μένουν στην περιγραφή. Σε χειρότερη κατάσταση είναι οι άνθρωποι που προσπαθούν μέσω της διανόησης να ερμηνεύσουν την πραγματικότητα. Όσο ωραίες θεωρίες κι αν φτιάχνουν, είτε πετούν στα "σύννεφα" του υποκειμενισμού είτε σέρνονται στα "έλη" του ρεαλισμού. Σε ακόμη χειρότερη κατάσταση βρίσκονται οι άνθρωποι που είναι σε σύγχιση ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικειμενικό, είτε στρέφονται προς τον εγωιστικό υποκειμενισμό και σε ένα άρρωστο αυτισμό, είτε βυθίζονται στον "αληθινό κόσμο της καθημερινότητας" και αποκτηνώνονται τρώγωντας ο ένας τον άλλο. Υπάρχει τέλος μία πέμπτη κατηγορία ανθρώπων που βρίσκονται στην σύγχυση μίας πρωτόγονης ολικής αντίληψης της Πραγματικότητας, όπου όμως δεν υπήρξε ποτέ ούτε ανάδυση του "εγώ", ούτε υπέρβασή του μέσα στην αντικειμενική φύση της Ύπαρξης. Δυστυχώς ο κόσμος είναι γεμάτος από "ηλίθιους", "κτήνη", "αυτιστικούς", "διανοητές-κατσίκες" που μηρυκάζουν συνεχώς την "γνώση" της ανθρωπότητας και ανθρώπους που ζουν την αλήθεια από "δεύτερο χέρι".

Εμείς πιστεύουμε ότι κάθε συνείδηση μπορεί να βαδίσει τον δρόμο της αλήθειας, τον δρόμο που βάδισε ο Βούδας, ο Ιησούς από την Ναζαρέτ, ο Λάο Τσε, ο Πλάτωνας, ο Έκαρτ, ο Χέγγελ και τόσοι άλλοι. Δηλαδή, σε τι ήταν καλύτεροι αυτοί; Η φυσική δυνατότητα υπάρχει, άλλο αν την χρησιμοποιούμε ή όχι. Πάντως είναι καλύτερα να "χαθούμε" στον ωκεανό του Αγνώστου προσπαθώντας να ζήσουμε γνήσια, πρωτότυπα, κατακτώντας την αλήθεια με δικά μας μέσα, παρα να μένουμε μέσα στο "μαντρί" μαζί με τα υπόλοιπα "ζώα". Η αλήθεια κι η ελευθερία είναι εκεί "έξω".

Η έσχατη Πραγματικότητα

Η έσχατη πραγματικότητα (η απόλυτη πραγματικότητα) κι όχι απλά "αυτό που αντιλαμβανόμαστε σαν πραγματικότητα", δεν μπορεί να είναι ούτε υποκειμενική αντίληψη μόνο, ούτε αντικειμενική πραγματικότητα μόνο:

1) Δεν μπορεί να είναι μία υποκειμενική αντίληψη μόνο, γιατί αυτή η αντίληψη μπορεί (πιθανόν) να είναι μία αυθαίρετη κατασκευή που δεν ανταποκρίνεται στα "πράγματα" και δεύτερον αποκλείει τα άλλα υποκείμενα να την βιώσουν.

2) Δεν μπορεί να είναι μία αντικειμενική πραγματικότητα μόνο (ανεξάρτητη του υποκειμένου), γιατί αν δεν υπάρχει υποκείμενο να την βιώσει δεν έχει νόημα (είτε υπάρχει, είτε όχι).

Η έσχατη πραγματικότητα είναι αυτό που το υποκείμενο (κάθε υποκείμενο) αντιλαμβάνεται, βασιζόμενο σε κάποια σταθερά πράγματα (δεδομένα, δραστηριότητες, αντιλήψεις), όταν ξεπερνά όλα τα "υποκειμενικά" στοιχεία, βιώνοντας έτσι μονάχα την αντικειμενική φύση του. Η έσχατη πραγματικότητα δηλαδή, βιώνεται από το υποκείμενο σαν προσωπική εμπειρία αλλά όταν υπερβαίνει τον εαυτό του, γίνεται αντικειμενική Αντίληψη: είναι δηλαδή και υποκειμενική αντίληψη και αντικειμενική πραγματικότητα ταυτόχρονα. Αυτή είναι μία κατάσταση που βιώνουν όλα τα υποκείμενα, αλλά είναι κοινή, δηλαδή αντικειμενική, δηλαδή αληθινή. Εδώ συγχωνεύονται όλα τα υποκείμενα μέσα στην αντικειμενική πραγματικότητα.

Η έσχατη πραγματικότητα που βρίσκει το υποκείμενο στο βάθος του, όταν υπερβαίνει τον εαυτό του, σαν το εσώτερο Είναι είναι κοινή για όλα τα υποκείμενα. Όλα είναι ένα, όλα συγχωνεύονται σε αυτό. Είναι το Όλον που περικλείνει τα πάντα.

Η έσχατη πραγματικότητα είναι η αρχή, η βάση των πάντων, το θεμέλιο όλων των υποκειμενικών αντιλήψεων και όλων των αντικειμενικών καταστάσεων. Από εδώ πηγάζει η προσωπική ύπαρξη, το υποκείμενο που νομίζει ότι αποσπάται από το Όλον κι από εδώ πηγάζει επίσης η δραστηριότητα που δημιουργεί τους δήθεν αντικειμενικούς κόσμους. Ταυτόχρονα όμως η έσχατη πραγματικότητα είναι η κοινή βάση που μπορούν να βιώσουν όλα τα υποκείμενα σαν την αληθινή αντικειμενική φύση τους.

Το υποκείμενο μπορεί να βιώσει αυτήν την έσχατη πραγματικότητα μόνο ξεπερνώντας τον εαυτό του. Συνεπώς το "εγώ είμαι θεός" είναι ηλίθια έπαρση. Εξάλλου το να θεωρεί την πραγματικότητα σαν κάτι έξω από τον εαυτό του, απέναντι, σαν αντικείμενο, το "ο Θεός είναι αλήθεια", ανυψώνοντας μία ιδέα σε πραγματικότητα κι αυτή είναι ηλίθια ειδωλολατρία.

Αυτή η έσχατη πραγματικότητα που βρίσκει το υποκείμενο μέσα του, σαν βάση των πάντων, είναι αυτό που οι άνθρωποι ονομάζουν Θεό. Ο Θεός λοιπόν σαν πραγματικότητα, είναι η βίωση από το υποκείμενο της κοινής πραγματικότητα. Δεν είναι ούτε σκέτο το υποκείμενο, ούτε σκέτη μία αντικειμενική πραγματικότητα. Με άλλα λόγια, ο Θεός είναι η έσχατη βαθμίδα στην εξέλιξη του υποκειμένου προς την αντικειμενική πραγματικότητα.

Η Συνείδηση σαν καθαρό Είναι

Το υποκείμενο, η συνείδηση, είναι αναγκαίος και επαρκής όρος για την ύπαρξη (για το Είναι). Δηλαδή η συνείδηση (η αντίληψη του είναι, του "είμαι", ότι υπάρχουμε) είναι η ύπαρξη, ταυτίζεται με την ύπαρξη. Η συνείδηση (από την στιγμή που υπάρχει) δεν χρειάζεται τίποτα άλλο για να υπάρχει, δεν είναι παράγωγο (π.χ. του εγκεφάλου). Κι αυτό γιατί εντός της συνείδησης (μίας απλής συνείδησης του Είναι) μπορεί να αναζητηθεί το καθαρό Είναι, το απόλυτο Είναι, το όντως Είναι με την υπέρβαση όλων των δευτερευουσών δραστηριοτήτων (σκέψη, αίσθηση, σωματική ζωή). Το καθαρό Είναι είναι καθαρή συνείδηση.

Η εμπειρία της καθαρής Ύπαρξης αποδεικνύει την αιωνιότητα της ύπαρξης, τουλάχιστον για όσους έχουν αυτή την εμπειρία.
Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη δεν καταργείται με την κατάργηση του σώματος. Αυτό είναι ένα συμπέρασμα. Μονάχα όσοι περνάνε το κατώφλι του αποχωρισμού από το σώμα μπορούν να διαπιστώσουν αν ισχύει ή όχι.

Η πλήρης αντίληψη της Πραγματικότητας

Η αντίληψη της πραγματικότητας είναι υποκειμενική και αντικειμενική ταυτόχρονα. Δεν απαιτεί μόνο την συμμετοχή του υποκειμένου που "κατανοεί", απαιτεί ακόμα την εξέλιξη του υποκειμένου ώστε να μπορεί να έχει πλήρη κατανόηση της πραγματικότητας. Το υποκείμενο πρέπει να αποβάλλει όλα τα υποκειμενικά στοιχεία για να φτάσει μέσα στον εαυτό του, βιώνοντας την αντικειμενική φύση του σε μία αντικειμενική, αληθινή, πλήρη αντίληψη της πραγματικότητας. Το υποκείμενο είναι η πύλη για την πραγματικότητα, το υποκείμενο είναι η πραγματικότητα. Είμαστε η πραγματικότητα.

Η πλήρης αντίληψη της πραγματικότητας δεν μπορεί να είναι μόνο υποκειμενική, γιατί τότε είναι σχετική, μεροληπτική, μη πλήρης. Ούτε εξάλλου είναι δυνατόν από ένα ατελές υποκείμενο (που δεν έχει αποβάλλει τα ατομικά στοιχεία του) η αντικειμενική αντίληψη της πραγματικότητας. Εδώ βρίσκει εφαρμογή η λαϊκή ρήση "αυτός ζει στον κόσμο του" ή "ο καθένας ζει στο δικό του κόσμο", που σημαίνει ότι όλοι αντιλαμβάνονται μέσω του εαυτού, δια του εαυτού, για τον εαυτό, όχι αντικειμενικά. Όλοι σχεδόν οι άνθρωποι έτσι αντιλαμβάνονται.

Η εξέλιξη του υποκειμένου (δια της αποβολής των ατομικών στοιχείων του) μπορεί να οδηγήσει στην πλήρη αντίληψη της πραγματικότητας. Αυτό είναι που ονομάζουμε Αφύπνιση.

Το υποκείμενο

Το υποκείμενο εξορισμού είναι ατελές (εφόσον περιέχει ατομικά στοιχεία) και δεν μπορεί να αντιληφθεί την Πραγματικότητα πλήρως. Απαιτείται να εξελιχθεί, να αποβάλλει τα ατομικά στοιχεία του, για να φτάσει σε μία αντικειμενική θεώρηση της πραγματικότητας.

Το υποκείμενο είναι συνείδηση. Τα ατομικά στοιχεία συνθέτουν το εγώ, τα διάφορα εγώ.
Με άλλα λόγια το υποκείμενο πρέπει να γίνει καθαρή Συνείδηση για να αντιληφθεί την πραγματικότητα. Όσο μένει απλά συνείδηση δεν μπορεί να αντιληφθεί.

Το δυναμικό υποκείμενο

Το υποκείμενο και το εγώ είναι δύο διαφορετικές έννοιες και δεν πρέπει να συγχέονται. Το υποκείμενο που συνδέεται με την συνείδηση, είναι μία δυναμική έννοια και μπορεί να εξελιχθεί αλλάζοντας ή αποβάλλοντας τα διάφορα ατομικά στοιχεία του. Το εγώ εξάλλου είναι τα διάφορα ατομικά στοιχεία που όσο διατηρούνται, προσδίδουν στο υποκείμενο τον ατομικό χαρακτήρα του. Αυτά τα στοιχεία μπορούν να αλλάξουν ή να καταργηθούν.

Δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι που λόγω "εξέλιξης" ή εξαιτίας συμβάντων άλλαξαν κι έγιναν "άλλοι" άνθρωποι. Το υποκείμενο εξελίχθηκε, αλλά το εγώ άλλαξε τελείως. Όταν το υποκείμενο αποβάλλει τελείως τα ατομικά στοιχεία του γίνεται καθαρή συνείδηση και μπορεί να έχει πλήρη αντίληψη της πραγματικότητας.

Η Αφύπνιση

Η συνείδηση είναι μία. Η αντίληψη του χωρισμού από την μία συνείδηση (η εγωική αντίληψη) είναι αυταπάτη. Αλλά κι αν ακόμα θεωρήσουμε αυτή την αντίληψη πραγματική, η συνείδηση (η κάθε συνείδηση) αναφέρεται στο Όλον, ολοκληρώνεται στο Όλον. Στην πραγματικότητα, επειδή είμαστε η μία συνείδηση, δεν χρειάζεται να κάνουμε απολύτως τίποτα. Αυτό δεν σημαίνει ότι παραμένουμε στην κατάσταση που είμαστε (της απορρόφησης) γιατί ήδη "κάνουμε" κάτι. Είμαστε απορροφημένοι, τροφοδοτούμε την προσκόλληση. Λόγω κεκτημένης ταχύτητας λοιπόν θα συνεχίσουμε να τροφοδοτούμε την προσκόλληση στο "αντικείμενο". Αυτό ακριβώς πρέπει να σταματήσει, όχι να κάνουμε κάτι, να "ψάξουμε", να διαλογιστούμε ή να κάνουμε κάτι άλλο.

Αυτή η "εγκατάλειψη" της δραστηριότητας είναι ο αληθινός Διαλογισμός. Στην κατάσταση της "ησυχίας" είμαστε απλά θεατές. Όταν απορροφιόμαστε στο "αντικείμενο", παίρνουμε προσωπική στάση, "συμμετέχουμε", τότε μπαίνουμε στο ρεύμα. Ακόμα και τότε όμως, όταν είμαστε στο ρεύμα, αν πορευτούμε με το ρεύμα (αφήνοντας τα "πράγματα" να συμβαίνουν), χωρίς να στεκόμαστε πουθενά, μπορούμε οποιαδήποτε στιγμή να "βγούμε" από το ρεύμα. Συνήθως όμως η ζωή μας είναι μία σειρά από "σταματήματα", πότε στο ένα, πότε στο άλλο. Η δραστηριότητά μας γίνεται ασυνεχής και συχνά είτε έχουμε εμμονές (στην σκέψη και στην δραστηριότητα) είτε πέφτουμε σε νοητικούς στροβίλους που μας απορροφούν τελείως. Γενικά μπαίνουμε σε μία κατάσταση σύγχυσης. Όταν σταματήσουμε να παρασυρόμαστε από το ρεύμα, πότε εδώ ποτέ εκεί, όταν βγούμε από το ρεύμα, όταν σταματήσει όλη η μάταιη δραστηριότητα (και δεν χρειάζεται πραγματικά να κάνουμε "κάτι"), επανερχόμαστε στην κατάσταση της ησυχίας, ξαναγινόμαστε θεατές.

Η συνείδηση μόνο υπάρχει. Όλα όσα εμφανίζονται υπάρχουν μέσα στην συνείδηση, δεν υπάρχουν "έξω" από την συνείδηση, δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν, ούτε έχουν νόημα. Όλα είναι αντιλήψεις, η δημιουργία είναι νοητικής υφής. Θεατής και αντικείμενο, συνιστούν την "πραγματικότητα". Δεν υπάρχει δημιουργία χωρίς τον θεατή. "Κοσμική αντικειμενικότητα" είναι ο βαθμός ελέγχου του αντικειμένου. Για την ολοκληρωμένη συνείδηση που τα ελέγχει όλα, όλα είναι αντιλήψεις της. Για την περιορισμένη συνείδηση, κοσμικό αντικειμενικό είναι αυτό που δεν ελέγχει.

Η Ενιαία Θεώρηση της Πραγματικότητας

Η αντικειμενική πραγματικότητα είναι ενότητα που περιλαμβάνει τα πάντα. Είναι δεδομένη. Υπάρχει ανεξάρτητα από την συνείδηση (την κοινή συνείδηση), πριν την συνείδηση και μετά την συνείδηση. Η αντικειμενική πραγματικότητα είναι η βάση, το υποστήριγμα και το κέντρο αναφοράς κάθε ύπαρξης και κάθε αντίληψης. Η αντικειμενική πραγματικότητα υπερβαίνει τα στενά όρια του άμεσα-αντικειμενικού (που αντιλαμβάνεται η κοινή συνείδηση) κι απλώνεται ως το μη προσδιορίσιμο, το Μυστήριο. Το υποκείμενο (το εγώ) που αναδύεται εντός της αντικειμενικής πραγματικότητας, δεν είναι ανεξάρτητο από την βάση του, από το Όλον. Η αντίληψη για την σχέση αντικειμενικού και υποκειμενικού δεν είναι σωστή. Η αντίληψη ενός ξεχωριστού υποκειμένου είναι ψευδαίσθηση...

Η σύλληψη της αντικειμενικής πραγματικότητας σαν βάσης της ύπαρξης, η διάλυση της ψευδαίσθησης του εγώ σαν ξεχωριστού από την αντικειμενική πραγματικότητα είναι η αλήθεια, είναι η φώτιση, η λύτρωση, η σωτηρία. Όλες οι θρησκείες βασίζονται σε αυτό το απλό γεγονός, ότι η αντικειμενική Πραγματικότητα, είναι η βάση από την οποία αναδύεται το ψευδές υποκείμενο (εγώ)... Η διάλυση της ψευδαίσθησης σημαίνει την επιστροφή στην πραγματικότητα. Όλες οι θρησκείες λοιπόν είναι προσέγγιση της πραγματικότητας, είναι πραγμάτωση της αλήθειας, εμπειρία, βίωμα. Έτσι η αντικειμενική πραγματικότητα είναι δεδομένη, η προσέγγιση της πραγματικότητας είναι διαθρησκευτική. Η περιγραφή όμως αυτής της πορείας έχει ιδιαιτερότητες, καθώς εντάσσεται στο εκάστοτε πολιτιστικό περιβάλλον και χρησιμοποιεί μία συγκεκριμένη θρησκευτικο-φιλοσοφική γλώσσα με προσδιορισμένους όρους. Η περιγραφή λοιπόν είναι σχετική.

Εφόσον όμως η αντικειμενική πραγματικότητα είναι δεδομένη κι εφόσον την βιώνουμε σαν άνθρωποι με την ίδια φύση, με παρόμοιο τρόπο, υπάρχει ανάγκη μίας συσχέτισης, σύγκρισης και ενοποίησης των διαφόρων περιγραφών της εμπειρίας. Η Θρησκειολογία είναι ήδη, εδώ και αιώνες, κατοχυρωμένη επιστήμη στην Αγγλία κι αλλού, όχι όμως στην Ελλάδα (όπου δεν είναι αυτόνομη επιστήμη αλλά "διδάσκεται" σαν "ιδιαίτερο μάθημα" στις θεολογικές σχολές). Υπάρχει λοιπόν ανάγκη μίας ενιαίας θεώρησης, μίας Θρησκείας του βιώματος, μίας αντικειμενικής θρησκείας, που διερευνά και οδηγεί στην απόλυτη πραγματικότητα, που υπερβαίνει τις επιμέρους εκφράσεις (όπως εκδηλώθηκαν στις ιστορικές θρησκείες). Μία τέτοια θεώρηση μπορεί να θεμελιωθεί με τον προσδιορισμό της αντικειμενικής πραγματικότητας και με την διερεύνηση της βίωσης, του τρόπου προσέγγισης της πραγματικότητας. Είναι ανάγκη να ξανατοποθετηθεί το θέμα της ανθρώπινης φύσης (της σχέσης αντικειμενικής πραγματικότητας και υποκειμένου) και να ξαναπροσδιοριστούν οι όροι που χρησιμοποιούμε, Είναι, Ύπαρξη, υποκείμενο, Θεός, ψυχή, νόηση, κλπ. Το να λειτουργούμε με αντιλήψεις περιορισμένες στα δικά τους σύμβολα δεν συμβάλει στην δόμηση μιας αντικειμενικής αντίληψης της πραγματικότητας.

Ο Δρόμος προς το Αληθινό

Όταν λέμε ότι η συνείδηση (η οποιαδήποτε συνείδηση) έχει μία αντικειμενική βάση, εννοούμε ότι το αληθινά αντικειμενικό, το καθαρό Είναι, η ύστατη πραγματικότητα, υπάρχει ανεξάρτητα από εμάς, από τις όποιες αντιλήψεις μας. Αν δεν υπήρχαμε ή δεν είχαμε συνείδηση, απλά δεν θα είχε τεθεί πρόβλημα. Από την στιγμή που εμείς (η συνείδηση) θέτει το πρόβλημα διερευνούμε αν υπάρχει το αντικειμενικό, το Είναι, κλπ. Το ερώτημα και η απάντηση αφορά εμάς. Λέμε λοιπόν ότι η συνείδηση μας δίνεται δεν την δημιουργούμε εμείς, ανήκει στο αντικειμενικό, είναι αντικειμενικό Είναι σαν καθαρό Είναι. Αυτό το Είναι, δεν μπορεί να συλληφθεί με την σκέψη (γιατί γίνεται "έννοια"), ούτε με την αίσθηση (γιατί γίνεται "αντικείμενο", το άμεσα αντικειμενικό της αντίληψης, το οποίο όμως κι αυτό έχει σαν βάση το αληθινά αντικειμενικό). Με άλλα λόγια, πιστεύουμε ότι το Είναι ανήκει στο υπερβατικό. Η συνείδηση με την σκέψη, μπορεί να συλλάβει μόνο το άμεσα αντικειμενικό, το εξωτερικό, το υλικό, να δομήσει γνώση, να φτιάξει κοσμοθεωρίες που υιοθετούνται από λιγότερους ή περισσότερους ανθρώπους, που επιβάλλονται, κλπ. Το αληθινά αντικειμενικό νομίζουμε ότι είναι πλατύτερο του άμεσα αντικειμενικού, του εξωτερικού, του υλικού. Υπάρχει δηλαδή μία περιοχή του αντικειμενικού που μας ξεφεύγει. Γι' αυτό λέμε ότι η Αλήθεια είναι πέρα από την σκέψη και αναζητούμε άλλο δρόμο να φτάσουμε εκεί (η σκέψη προσανατολίζεται αναγκαστικά στο άμεσα αντικειμενικό).

Ο Αληθινός Κόσμος

Η Συνείδηση είναι ένας χώρος εμπειρίας πλατύτερος από την νόηση. Αν ταυτίσουμε την συνείδηση με την νόηση, τότε η εμπειρία μας, η γνώση μας, η αλήθεια μας περιορίζεται σε ό,τι εκφράζεται με έννοιες, με λέξεις. Στην πραγματικότητα όμως, πέρα από την νόηση απλώνεται ο αληθινός κόσμος της πραγματικότητας. Η πραγματικότητα, η εμπειρία της πραγματικότητας, δεν έχει σχέση ούτε με την μάθηση, ούτε με την εκπαίδευση... Είναι το άπλωμα της συνείδησης πέρα από την νόηση, την ιστορία και τον ανθρώπινο πολιτισμό, στα βαθιά νερά της ύπαρξης.

Διαβάστε επίσης: Θεωρία της Θρησκείας


Ultimate Reality

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Νεότερες Αναρτήσεις Επόμενη σελίδα